El Concilio de Trento dispuso en 1562 la obligación de llevar los registros de los actos sacramentales en las parroquias. A grandes rasgos se puede decir que en Galicia son relativamente escasos los registros conservados del siglo XVI, frecuentes los que comienzan durante el XVII, y en la mayoría se encuentran los concernientes al XVIII². Tal motivo contribuye a que las investigaciones histórico-demográficas, entre ellas las que tienen en cuenta la incidencia de hijos ilegítimos en el total de nacidos, se aboquen principalmente a ese último siglo.

As raíces

Non pode falarse de raíces propiamente galegas, aínda que haxa familias de topónimos deducidos de común entroncamento. Nin sequera o Carballo (Quercus pedunculata), árbore tradicional da rexión, é antefixo de exclusividade galaica, malia a súa orixe prerromana. Del dimanan: Carballal, Carballeda, Carballedo, Carballeira, Carballida, Carballude, non citando máis que os derivativos populares ou menos coñecidos.

Patronímicos e Apelidos máis frecuente

A formación de plurais

15-16-17. As palabras galegas rematadas en vogal, aínda cando esta forme parte dun ditongo, adoptan o s final nos seus plurais, pero as rematadas en -al e -ar engaden -es: Candales (candal alto e delgado) e Rubiales, formas desusadas; e as menos frecuentes en -es: Casares; pero o corrente é que o -s substitúa simplemente ao -l. Así, Feal fai Feás e Curral (recinto de animais domésticos) dá Currás; mais o antigo galego coñeceu a terminación -ais, polo que subsisten Curráis e Nováis, xunto ás súas outras dúas formas de plural Currás e Novás, nas variedades dialectais. O catalán, de Casal orixina Casals, e a lingua galega admite as dúas formas derivadas: Casás e Casáis. Estas dúas formas antigas de -ais, en ocasións tritongo, Muruáis, perduran no Bierzo (que xeográfica e lingüisticamente debe considerarse de Galicia) e no nordés; e -aes obsérvase nos arredores de Santiago ( Novaes), sendo esta a solución moderna portuguesa (Geraes).

Patronímicos e Apelidos máis frecuentes

Os patronímicos españois máis comúns, como Fernández, García, González, López, Rodríguez, alcanzan maior proporción que nas medias nacionais, presentando algúns, como Bermúdez, Núñez e Suárez, coeficientes máis altos, o mesmo que acontece nas próximas rexións asturiana e leonesa. Os xentilicios xenuinamente galegos levan as desidencias -es ou -is. O -z é innovación castelá, aínda que, como antes indicamos, hai nomes de orixe sueva co sufixo -riz. Os apelidos portugueses que corresponden aos seus correspondentes patronímicos casteláns rematan tamén en -es: Fernándes, Rodrígues.

Coa posta en marcha da páxina web do INE fóronse dixitalizando multitude de obras que permanecían nas bibliotecas deste organismo, ocultas á inmensa maioría das persoas.

Recóllense datos moi interesantes sobre os apelidos galegos nunha época na que a informática baseábase nas fichas perforadas, e os funcionarios eran os únicos que tiñan acceso aos medios técnicos para realizar este tipo de estudos.

O estudo foi realizado para todos os apelidos de España por rexións, nós publicamos os fragmentos de devanditos artigos que corresponden aos apelidos galegos, xa que son os que máis interésannos.

Extraído da Revista Estadística Española números 60, 61, 62 e 63, segundo semestre de 1973 e primeiro semestre de 1974, por Rafael Mir de la Cruz. Traducido o galego por Noelia Muñíz Vidal.

A fortaleza de Lantaño derrocada polos Irmandiños, foi reconstruída por Suero Gómez de Soutomaior utilizando os servicios forzados dos seus vasalos, tal e como se recolle das declaracións dos testigos no Pleito Tábora Fonseca.

En el prólogo de esta obra su autor explica los motivos que lo llevaron a investigar sobre el origen de Colón. Dice: